Houten gevelbekleding: een natuurlijke gevelafwerking
Houten gevelbekleding is een geventileerde afwerking van planken of delen op een regelwerk, meestal gecombineerd met een extra isolatielaag. Bouw Vlaanderen plaatst gevelbekleding in verschillende houtsoorten, van budgetvriendelijk naaldhout tot duurzaam hardhout.
Hout blijft populair omdat elke plank een unieke tekening heeft en het materiaal met de jaren een levendige, natuurlijke patine krijgt. Wie liever een egaal uitzicht houdt, kiest voor een behandeling die de kleur langer stabiel houdt.
Naast de houtsoort bepaalt ook de gekozen zaagsnede het uitzicht van de planken: een radiaal gezaagde plank toont een rustige, rechte nerftekening, terwijl een tangentiale zaagsnede een levendiger, golvend patroon geeft. Beide zaagsnedes zijn verkrijgbaar in de meeste houtsoorten die voor gevelbekleding gebruikt worden, en de keuze is vooral een kwestie van persoonlijke smaak. Ook de profielvorm van de planken, recht, met een sponning of licht afgeschuind, speelt mee in het uiteindelijke lijnenspel van de gevel en in hoe strak de planken op elkaar aansluiten.
Welke houtsoorten zijn geschikt voor gevelbekleding buiten?
Niet elke houtsoort is bestand tegen jarenlang buiten weer en wind. Voor gevelbekleding buiten wordt meestal gekozen uit onderstaande soorten.
- Lariks: een naaldhoutsoort met een van nature hogere weerstand tegen vocht dan gewone dennen of vurenhout.
- Western red cedar: licht, stabiel en van nature bestand tegen rot, met een kenmerkende roodbruine kleur die vergrijst.
- Eik: een hardhoutsoort met een lange levensduur, zwaarder en duurder dan naaldhout.
- Thermisch behandeld grenen of vurenhout: door de hittebehandeling stabieler en duurzamer dan onbehandeld naaldhout.
De keuze hangt af van budget, gewenste levensduur en of u de oorspronkelijke kleur wil behouden of de vergrijzing net mooi vindt.
Wilt u een houtsoort die van nature minder snel vergrijst, dan blijft periodiek onderhoud toch nodig: geen enkele houtsoort blijft zonder behandeling perfect bij zijn oorspronkelijke kleur. Het verschil zit vooral in hoe lang het duurt voor de eerste kleurverandering zichtbaar wordt en hoe egaal die verandering verloopt over de hele gevel. Bij de keuze van een houtsoort weegt ook het gewicht mee: hardhout zoals eik is aanzienlijk zwaarder dan naaldhout, wat een steviger regelwerk vraagt en de plaatsing iets arbeidsintensiever maakt.
Houten gevelbekleding verticaal of horizontaal plaatsen
Houten gevelbekleding verticaal plaatsen benadrukt de hoogte van een gevel en laat regenwater snel en gelijkmatig afdruipen langs de planken. Verticale gevelbekleding wordt daarom vaak gekozen bij hogere gevels of gevels die extra slank moeten ogen.
Gevelbekleding hout horizontaal plaatsen geeft dan weer een rustiger, breder uitzicht en wordt courant gecombineerd met een overlappende plankverbinding, waarbij elke plank een stukje over de onderliggende plank valt. Die overlap helpt regenwater sneller weg te leiden van de naad tussen twee planken.
Bij een halfopen of vrijstaande woning wordt de plaatsingsrichting soms ook gebruikt om verschillende gevelvlakken visueel van elkaar te onderscheiden, bijvoorbeeld een verticale bekleding op de verdieping tegenover een horizontale plint op het gelijkvloers. Ook bij een aanbouw of veranda wordt de richting van de gevelbekleding vaak gebruikt om het nieuwe volume duidelijk te onderscheiden van de bestaande gevel. De lengte van de beschikbare planken speelt daarbij ook een rol: bij een verticale plaatsing op een hoge gevel is soms een lasverbinding nodig, terwijl horizontale planken vaker over de volledige breedte van de gevel kunnen doorlopen.
Vergrijzing van houten gevelbekleding: wat gebeurt er?
Onbehandeld hout verandert onder invloed van UV-licht en regen geleidelijk van kleur. De buitenste houtvezels breken af en laten een zilvergrijze laag achter, een natuurlijk proces dat de bescherming van het hout zelf niet aantast. Vergrijzing verloopt meestal niet overal even snel: gevels die meer regen of zon vangen, vergrijzen sneller dan een beschutte zijgevel.
Dat oneven verloop is voor sommige eigenaars net een reden om voor een egaal behandelde of thermisch behandelde afwerking te kiezen in plaats van onbehandeld hout.
Dat vergrijzingsproces speelt zich voornamelijk af in de buitenste millimeters van het hout: de kern blijft grotendeels ongewijzigd, wat verklaart waarom vergrijsd hout structureel nog jarenlang mee kan zonder aan stevigheid in te boeten. De snelheid van vergrijzing hangt ook af van de houtsoort: sommige houtsoorten vergrijzen binnen een jaar merkbaar, terwijl andere pas na enkele jaren hun volledige grijze tint bereiken.
Kunt u vergrijzing voorkomen of vertragen?
Vergrijzing volledig voorkomen is niet mogelijk bij hout dat rechtstreeks aan weer en wind wordt blootgesteld, maar u kan het proces wel vertragen en gelijkmatiger maken. Een UV-werende olie of beits, jaarlijks of tweejaarlijks aangebracht, houdt de oorspronkelijke kleur langer zichtbaar.
Wilt u geen periodiek onderhoud, dan is voorbehandeld of thermisch behandeld hout een alternatief: de kleurverandering verloopt trager en gelijkmatiger dan bij onbehandeld hout.
Een goede voorbehandeling met een grondlaag helpt bovendien om de daaropvolgende olie- of beitsbeurten beter te laten hechten, wat de tussenpoos tussen twee onderhoudsbeurten kan verlengen. Kiest u ervoor om zelf te behandelen, houd er dan rekening mee dat de eerste beurt kort na plaatsing het meeste effect heeft: hoe langer u wacht, hoe meer vergrijzing er al heeft plaatsgevonden voor de behandeling aanslaat.
Thermisch behandeld hout: wat is de meerwaarde?
Bij thermisch behandeld hout wordt het hout onder hoge temperatuur en zonder chemische producten behandeld. Dat proces verandert de celstructuur van het hout, waardoor het minder vocht opneemt, stabieler blijft en minder snel werkt dan onbehandeld hout van dezelfde soort.
De meerprijs tegenover onbehandeld naaldhout hangt af van de houtsoort en de leverancier. Bouw Vlaanderen bepaalt de exacte meerkost pas na uw materiaalkeuze en een opmeting van de gevel.
Het proces maakt het hout bovendien iets donkerder van kleur, en iets brozer bij zware mechanische belasting, wat vooral van belang is bij de bevestiging: verzonken schroeven in voorgeboorde gaten voorkomen dat het hout scheurt. Thermisch behandeld hout wordt vaak gekozen door eigenaars die de look van hardhout willen tegen een lagere prijs dan echte tropische houtsoorten, met een vergelijkbare stabiliteit.
Hout vergelijken met composiet, kunststof en aluminium
Twijfelt u tussen echt hout en een onderhoudsarmer alternatief zoals composiet, kunststof of aluminium? Een volledig overzicht met uitzicht, onderhoud en richtprijs per materiaal vindt u in gevelbekleding vergelijken. Wilt u eerst weten hoe de plaatsing van houten gevelbekleding precies verloopt, van regelwerk tot bevestiging? Bouw Vlaanderen neemt dat graag met u door tijdens een werfbezoek.
Denk bij uw keuze ook aan de combinatie met andere materialen: veel woningen combineren houten gevelbekleding op de verdieping met baksteen of crepi op het gelijkvloers, voor een gelaagd uitzicht.
Wilt u weten wat houten gevelbekleding voor uw woning kost en welke houtsoort het beste past bij uw budget? Vraag een offerte aan en Bouw Vlaanderen komt de gevel ter plaatse bekijken.