Open of gesloten gevelbekleding: wat is het verschil?
Bij gevelbekleding spreekt men van een open constructie wanneer er een kleine, opzettelijke opening tussen de planken of platen zit, meestal enkele millimeters breed. Bij een gesloten constructie sluiten de delen strak op elkaar aan en is er van buitenaf geen opening zichtbaar. Deze keuze wordt meestal vroeg in het ontwerp gemaakt, samen met de keuze van het materiaal, omdat ze mee bepaalt hoe het regelwerk en de folie erachter worden aangelegd. Wijzigen na de plaatsing is mogelijk, maar vraagt dan wel om de bekleding opnieuw te demonteren.
Beide varianten worden geventileerd geplaatst, met een luchtspouw achter de bekleding. Het verschil zit vooral in het uitzicht en in hoe zichtbaar die opening tussen de delen is.
De keuze tussen open en gesloten is voor een groot deel een esthetische: een open bekleding benadrukt de individuele planken of platen en geeft de gevel een meer ambachtelijk, structureel uitzicht, terwijl een gesloten bekleding net één egaal vlak suggereert.
Geen van beide varianten is technisch beter of slechter: het is vooral een kwestie van welke uitstraling bij uw woning en bouwstijl past. Een landelijke of ambachtelijke woning combineert vaak goed met een open bekleding, terwijl een strak hedendaags ontwerp eerder om een gesloten, egaal vlak vraagt.
Wat hoort er achter open gevelbekleding?
Omdat er bij open gevelbekleding licht en lucht tussen de planken door kan, wordt er achter de bekleding een UV-werende folie aangebracht op het regelwerk. Die folie houdt slagregen tegen en beschermt de onderconstructie en de isolatie tegen zonlicht dat anders door de openingen naar binnen zou vallen.
Zonder deze folie zou zonlicht op termijn de folie of isolatie achter de bekleding kunnen aantasten, en zou er meer vocht via de openingen naar binnen kunnen dringen.
De folie wordt overlappend bevestigd en zorgvuldig afgewerkt rond de randen van het regelwerk, zodat er geen ongewilde openingen ontstaan waar water zich juist wel doorheen zou kunnen wringen. Bij een geïsoleerde gevel ligt de folie tussen de isolatie en de open bekleding, zodat de isolatie zelf droog blijft ook al krijgt de bekleding zelf wel eens een bui te verwerken.
De breedte van de opening bij een open bekleding is geen toevallige keuze: te smal en de folie krijgt onvoldoende bescherming tegen langdurig fel zonlicht, te breed en er valt te veel water rechtstreeks tegen de folie en het regelwerk. Een ervaren plaatser stemt de opening af op het materiaal, de oriëntatie van de gevel en de gewenste uitstraling. Ook de kleur van de folie zelf speelt hierbij een rol: een donkere folie valt minder op door een open opening dan een lichte, glimmende folie die van op straat toch zichtbaar kan zijn.
Gesloten gevelbekleding: voor- en nadelen
Gesloten gevelbekleding geeft een strakker, egaler uitzicht omdat de delen naadloos op elkaar aansluiten. Dat maakt gesloten bekleding een populaire keuze bij een moderne, minimalistische architectuur.
Het nadeel is dat lichte werking van het materiaal, door temperatuur of vocht, minder ruimte krijgt om op te vangen dan bij een open constructie. Een correcte plaatsing met voldoende speling in het bevestigingssysteem blijft daarom belangrijk, ook bij gesloten bekleding.
Bij gesloten bekleding is de kwaliteit van het klik- of clipsysteem nog belangrijker dan bij een open constructie, net omdat er geen zichtbare opening is die kleine onregelmatigheden kan opvangen. Een goed uitgevoerde gesloten gevel oogt daardoor zeer strak, maar vergt iets meer precisie tijdens de plaatsing dan een open variant.
Een gesloten gevel wordt door veel eigenaars ook als iets moderner ervaren, terwijl een open bekleding vaker als warmer of ambachtelijker wordt omschreven. Beide indrukken zijn subjectief, maar spelen wel een rol bij de uiteindelijke keuze, naast de zuiver technische overwegingen rond ventilatie en werking van het materiaal. Bekijk bij twijfel best een aantal voorbeelden van beide uitvoeringen, want het verschil is op foto vaak subtieler dan in werkelijkheid, wanneer u de gevel van dichtbij en van op afstand bekijkt.
Gevelbekleding verticaal of horizontaal plaatsen
Naast open of gesloten bepaalt ook de plaatsingsrichting het uitzicht van uw gevel. Gevelbekleding verticaal geplaatst benadrukt de hoogte van de gevel en oogt vaak strakker en slanker. Gevelbekleding horizontaal geplaatst geeft een rustiger, breder uitzicht en wordt courant met een overlappende voeg gemonteerd.
Beide richtingen zijn mogelijk in zowel open als gesloten uitvoering, in zo goed als elk materiaal: hout, composiet, kunststof of aluminium.
Sommige woningen combineren beide richtingen op één gevel, bijvoorbeeld verticale bekleding rond de voordeur als accent tegenover een horizontale bekleding op de rest van de gevel. Zo'n combinatie vraagt wel een doordachte overgang tussen de twee richtingen, zodat het regelwerk overal voldoende steun blijft bieden.
Ook de lengte van de gevel speelt mee: bij een erg lange, ononderbroken horizontale bekleding wordt soms een verticaal accent toegevoegd, bijvoorbeeld rond een hoek of een uitspringend gevelvlak, om het geheel visueel op te breken en minder eentonig te laten ogen.
Wat de plaatsingsrichting doet met uitzicht en afwatering
Verticale planken laten regenwater in een rechte lijn naar beneden afdruipen, wat het risico op plaatselijke vochtophoping tussen de planken beperkt. Horizontale planken worden daarom meestal met een lichte overlap of een afschuining geplaatst, zodat water van de ene plank op de volgende afdruipt in plaats van tussen de naad te blijven staan.
Bij open bekleding versterkt de opening tussen de delen dat effect nog: water dat toch binnendringt, kan via diezelfde opening ook weer sneller verdampen.
De hoek van de zon speelt hier ook een rol: verticale planken werpen op een zonnige gevel duidelijke schaduwlijnen, terwijl horizontale planken een vlakker lichtspel geven. Dat esthetische effect wordt vaak minstens even zwaar meegewogen als de zuiver technische gevolgen voor de afwatering.
Ook de onderzijde van de gevel, waar de bekleding het dichtst bij de grond of een terras komt, verdient extra aandacht: spatwater van de grond kan daar meer vocht tegen de onderste planken of platen brengen dan hogerop de gevel, ongeacht de gekozen richting.
Welk materiaal past bij open of gesloten bekleding?
Hout en houtcomposiet worden vaak in een open constructie geplaatst omdat de opening de natuurlijke werking van het materiaal opvangt. Composiet, kunststof en aluminium lenen zich zowel voor een open als een gesloten uitvoering. Een volledig overzicht van materialen, uitzicht en richtprijs vindt u in gevelbekleding vergelijken.
Klinkers en steenstrips worden dan weer standaard met een open voeg tussen de stukken geplaatst, al is dat een andere, veel kleinere opening dan bij een open plankenbekleding. Voor elk materiaal geldt dat de onderconstructie en de folie erachter mee bepalen hoe goed de gekozen uitvoering het uiteindelijk doet. Twijfelt u zelf tussen open en gesloten, denk dan ook aan het toekomstige onderhoud: een open bekleding maakt het makkelijker om een enkele beschadigde plank te vervangen, omdat de opening al een houvast geeft om het element los te maken, terwijl dat bij een strak gesloten uitvoering iets meer werk kan vragen.
Bespreek uw voorkeur voor open of gesloten dus liefst al bij de eerste keuze van het materiaal, samen met de gewenste plaatsingsrichting. Zo stemt Bouw Vlaanderen het regelwerk, de folie en de bevestiging meteen af op de uiteindelijke uitvoering, in plaats van achteraf nog aanpassingen te moeten doen.
Twijfelt u tussen open of gesloten, verticaal of horizontaal? Vraag een offerte aan en Bouw Vlaanderen adviseert u op basis van uw gevel en de gewenste uitstraling.