Onderhoudsregels en richtprijzen kunnen wijzigen. De frequentie en de voorwaarden voor het verplichte onderhoud van uw verwarmingsinstallatie, en de erkenning van technici, worden bepaald door de Vlaamse overheid en kunnen aangepast worden. De bedragen in dit artikel zijn richtprijzen, geen offerte. Controleer de actuele regels op vlaanderen.be voor u een afspraak vastlegt.
Een tikkend geluid in de radiator, of een verwarming die maar half warm wordt: in de meeste woningen is de oorzaak eenvoudig, er zit lucht in het systeem. Deze gids legt uit hoe verwarming ontluchten precies werkt, welke signalen erop wijzen dat het nodig is, hoe u nadien de waterdruk controleert, en wanneer u het werk beter aan een vakman overlaat.
Wanneer moet u uw verwarming ontluchten? Signalen herkennen
Lucht die zich opstapelt in radiatoren of leidingen is de meest voorkomende reden waarom een verwarmingsinstallatie niet meer naar behoren werkt. Die lucht komt binnen bij het bijvullen van water, na werken aan de installatie, of gewoon geleidelijk in de loop van de jaren.
Herkent u een van onderstaande signalen? Dan is ontluchten meestal de eerste stap, nog voor u een technieker belt.
- Een tikkend, borrelend of kloppend geluid in de radiator of in de leidingen.
- De radiator is bovenaan koud en onderaan warm, of net omgekeerd.
- Een radiator blijft volledig koud, ook met de kraan helemaal open.
- Uw verwarmingsketel verliest sneller druk en u moet vaker water bijvullen.
- De woning warmt trager op en uw verbruik loopt op zonder duidelijke reden.
Zit er lucht in een deel van het systeem, dan werkt de rest van de installatie ook minder efficiënt: de ketel moet tegen die lucht in pompen en verbruikt meer energie voor hetzelfde comfort. Gevaarlijk is het niet, maar het kost u wel geld. Ontluchten is doorgaans een kwestie van een paar minuten per radiator. Bij nieuwe radiatoren of net vernieuwde leidingen is wat lucht de eerste weken trouwens heel gewoon, omdat er tijdens de werken altijd lucht in het systeem terechtkomt.
Verwarming ontluchten: warm of koud systeem?
Verwarming ontluchten warm of koud? Het antwoord is een combinatie van beide. Laat de verwarming eerst ongeveer een half uur draaien, zodat de lucht naar het hoogste punt van elke radiator stijgt, waar het ontluchtingsventiel zit. Zet de installatie daarna uit en laat ze afkoelen voor u dat ventiel opendraait.
Ontluchten terwijl het systeem nog op temperatuur en onder volle druk staat, is geen goed idee: er kan heet water of stoom naar buiten spuiten zodra u het ventiel opent. Wacht dus tot de radiator lauw aanvoelt, hou een doekje bij de hand en draai het ventiel rustig open, zonder kracht te zetten.
U vindt online tegenstrijdig advies: de ene bron zegt dat de verwarming moet draaien, de andere dat het systeem koud moet zijn. Beide kloppen half. Warm draaien verzamelt de lucht op de juiste plek, maar het openen van het ventiel gebeurt het veiligst wanneer de installatie is afgekoeld.
Hoe verwarming ontluchten in 6 stappen
Wat hebt u nodig?
- Een ontluchtingssleuteltje. Sommige ventielen draait u open met een platte schroevendraaier, kijk dus eerst wat uw radiator nodig heeft.
- Een doekje of een klein bakje om opspattend water op te vangen.
- Zicht op de manometer of drukmeter van uw verwarmingsketel.
De 6 stappen
- Laat de verwarming eerst ongeveer een half uur op temperatuur komen, zet ze daarna uit en laat de radiatoren afkoelen tot ze lauw aanvoelen.
- Begin bij de radiator op het laagste punt van de woning, meestal op het gelijkvloers.
- Plaats het doekje onder het ontluchtingsventiel en draai het sleuteltje voorzichtig een kwartslag open.
- Laat de lucht ontsnappen tot er enkel nog water druppelt, en draai het ventiel dan meteen weer dicht.
- Herhaal dit bij elke radiator, van laag naar hoog, tot bij de radiator op de bovenste verdieping.
- Controleer tot slot de waterdruk op de ketel en vul indien nodig water bij.
Werk steeds van beneden naar boven. Zo duwt u de lucht naar het hoogste punt van de installatie in plaats van ze verder door het systeem te verspreiden.
Wanneer plant u dit best in?
Het beste moment is bij de start van het stookseizoen, wanneer u de verwarming na de zomer voor het eerst weer een tijd laat draaien. Hoort u nadien nog geluid in één radiator, herhaal dan gewoon de stappen voor dat toestel. Bij een volledig nieuwe installatie is het normaal dat u de eerste weken vaker moet ontluchten, tot alle resterende lucht eruit is.
Waterdruk controleren en bijvullen na het ontluchten
Na het ontluchten daalt de waterdruk in de installatie altijd een beetje. Op de manometer van uw ketel staat meestal een gekleurde zone: bij een afgekoelde installatie ligt de druk doorgaans tussen 1,5 en 2 bar. De juiste waarde verschilt per toestel, dus raadpleeg de handleiding van uw ketel voor de precieze richtwaarde.
Staat de wijzer onder die zone, dan vult u bij via de vulkraan of vulslang van de ketel, tot de druk terug in het groene gebied staat. Doe dat traag en controleer tussentijds, zodat u niet te veel in één keer bijvult. Zakt de druk kort na het bijvullen alweer, dan wijst dat mogelijk op een lek elders in de installatie en is het tijd om een vakman te contacteren.
Niet elk toestel vult zichzelf bij: bij een klassieke ketel doet u dat handmatig via de vulkraan, sommige nieuwere toestellen hebben een automatisch vulsysteem dat de druk zelf op peil houdt. Twijfelt u welk type u hebt, kijk dan in de handleiding of vraag het na bij de installateur die de ketel plaatste. Een duidelijk te hoge druk, ruim boven 3 bar, is evenmin een goed teken en kan wijzen op een probleem met het expansievat.
Zelf ontluchten of een vakman inschakelen: prijsvergelijking
Voor de meeste huishoudens is ontluchten perfect zelf te doen: een paar minuten per radiator, met een sleuteltje van enkele euro's en zonder professioneel gereedschap. Wacht er wel niet te lang mee, want een radiator die weken tikt of onvoldoende warm wordt, verspilt ondertussen energie.
Een vakman is de veiligere keuze wanneer u de installatie niet goed kent, bijvoorbeeld in een net aangekochte woning, wanneer u de ontluchtingsventielen niet terugvindt, of wanneer het probleem blijft terugkeren nadat u alle stappen hebt doorlopen.
| Aanpak | Richtprijs (indicatief) | Wanneer geschikt |
|---|---|---|
| Zelf ontluchten en bijvullen | Enkel de kostprijs van een ontluchtingssleuteltje, enkele euro's | Tikkende of gedeeltelijk koude radiator, geen andere symptomen |
| Vakman tijdens de normale werkuren | € 40 tot € 70 per uur exclusief btw, plus € 20 tot € 50 voorrijkost, samen ongeveer € 60 tot € 190 voor één tot twee uur werk | Probleem blijft terugkeren, of u werkt niet graag zelf aan de installatie |
| Dringende interventie buiten de werkuren | Vaak een vast interventietarief, indicatief € 120 tot € 250, meestal inclusief het eerste uur en de verplaatsing | Waterlek, volledige uitval of geen warm water meer |
Dit zijn richtprijzen op basis van publieke prijsindicaties voor loodgieters en verwarmingstechniekers in België, geen offerte. Het uiteindelijke tarief hangt af van uw regio, het aantal radiatoren en de staat van de installatie, en tarieven worden regelmatig aangepast. Vraag dus altijd een prijs op voor het werk start. Voor een beeld van wat er in uw eigen situatie nodig is, kan u terecht bij het team dat bij Bouw Vlaanderen verwarmingsinstallaties plaatst en herstelt.
Verplicht onderhoud van uw verwarmingsinstallatie in Vlaanderen
Ontluchten mag u zelf doen, daarvoor bestaat geen wettelijke regeling. Voor het periodieke onderhoud van uw verwarmingsketel geldt in Vlaanderen wel een verplichting, en dat onderhoud moet gebeuren door een erkende technicus. Volgens vlaanderen.be is dat onderhoud jaarlijks verplicht bij een installatie op stookolie en tweejaarlijks bij een installatie op gas. Die termijnen en de erkenningsvoorwaarden kunnen wijzigen, controleer ze dus bij de bron voor u een technicus contacteert.
Een onderhoudsbeurt is iets anders dan het ontluchten van een radiator: de technicus reinigt de ketel, controleert de verbranding en gaat onder meer de waterdruk en de veiligheid van de installatie na. Die verplichting bestaat niet toevallig. Een slecht onderhouden ketel verbruikt meer energie en kan bij een gebrekkige verbranding koolstofmonoxide vormen. Zelf ontluchten is dus een aanvulling op die controle, geen vervanging.
Overweegt u een nieuwe, energiezuinigere cv-ketel of condensatieketel? Dan denkt het team van Bouw Vlaanderen graag met u mee, ook als u nog twijfelt tussen een warmtepomp en een cv-ketel.
Veelvoorkomende fouten bij het ontluchten van radiatoren
De meeste problemen ontstaan niet tijdens het ontluchten zelf, maar door een van onderstaande fouten.
- Ontluchten terwijl de installatie nog op volle temperatuur en druk staat, met risico op brandwonden.
- De volgorde omdraaien en bovenaan beginnen, waardoor u de lucht verder door het systeem duwt in plaats van ze eruit te krijgen.
- Het ventiel te ver opendraaien, waardoor het sleuteltje of het ventiel zelf beschadigd raakt.
- Vergeten de waterdruk te controleren en bij te vullen na het ontluchten.
- Een net geplaatste radiator meteen als defect bestempelen, terwijl wat lucht in een nieuwe installatie heel gebruikelijk is.
- Vloerverwarming ontluchten zoals een klassieke of designradiator: dat systeem werkt via een verdeler en vraagt een andere aanpak.
Blijft een radiator koud nadat u alle stappen zorgvuldig hebt doorlopen, of wordt uw vloerverwarming niet gelijkmatig warm? Dan zit het probleem mogelijk bij de circulatiepomp, bij slib in de leidingen of bij de ketel zelf, en is het tijd om een vakman in te schakelen.
