Airco als hoofdverwarming Werking, kosten en wanneer het volstaat

Steeds meer Vlaamse eigenaars die al een airco hebben, of er een overwegen, stellen zich dezelfde vraag: kan dat toestel ook mijn verwarming doen, en is airco als hoofdverwarming dan een realistische optie? Het antwoord hangt af van het type toestel, de isolatiegraad van uw woning en wat u van het toestel verwacht. In dit artikel bekijken we hoe een airco in verwarmingsmodus werkt, wat u ongeveer betaalt voor aankoop en plaatsing, hoe die kost zich verhoudt tot aardgas, en in welke situaties zo'n toestel als enige warmtebron kan volstaan.

Wat is een airco die ook verwarmt?

Een airco die ook verwarmt is in essentie een lucht-lucht warmtepomp. Het toestel bestaat uit een buitenunit en één of meerdere binnenunits, en werkt in beide richtingen: in de zomer onttrekt het warmte aan uw woning en voert het die af naar buiten, in de winter draait het proces om en onttrekt de buitenunit warmte aan de buitenlucht, zelfs bij lage temperaturen, om die via de binnenunit als warme lucht in uw living of slaapkamer te blazen. Dat maakt zo'n omkeerbare airco fundamenteel anders dan een klassieke airco die enkel kan koelen.

Een lucht-lucht warmtepomp geeft warmte af via lucht, in tegenstelling tot een lucht-water warmtepomp die aangesloten wordt op uw radiatoren of vloerverwarming en het water in dat circuit opwarmt. Wilt u een volledig systeem dat uw hele woning via een centraal circuit verwarmt, dan kijkt u eerder naar ons aanbod aan warmtepompen. Een airco die ook verwarmt is doorgaans een gerichte oplossing per ruimte: in veel Vlaamse woningen duikt ze op in een aanbouw, een leefkeuken of een bureauruimte, eerder dan als vervanging van een volledig verwarmingscircuit.

Mono-split, multi-split of een combinatie met sanitair warm water

Een mono-split bestaat uit een buitenunit met precies één binnenunit, ideaal voor een living, bureau of slaapkamer. Bij een multi-split sluit u meerdere binnenunits aan op een gedeelde buitenunit, zodat u verschillende ruimtes tegelijk kunt verwarmen of koelen. Sommige fabrikanten bieden daarnaast systemen aan die zo'n installatie combineren met een module voor sanitair warm water. Hoe meer ruimtes u met airco wilt verwarmen, hoe groter en duurder de installatie, en hoe belangrijker een goede dimensionering door uw installateur. Denk ook op tijd na over de plaats van de buitenunit: het Departement Omgeving bundelde de meest gestelde vragen over vergunningsplicht en geluidshinder bij warmtepomp- en airco-installaties in een aparte publicatie.

Rendement van een airco in verwarmingsmodus

Het rendement van een airco in verwarmingsmodus drukt men, net als bij een warmtepomp, uit in de SCOP: het seizoensgebonden rendement. Een SCOP van 3 betekent dat het toestel voor elke kWh elektriciteit ongeveer 3 kWh warmte levert. Bij de meeste split-units die vandaag op de markt zijn, ligt de SCOP in verwarmingsmodus doorgaans ergens tussen 3 en 4 bij een gematigde buitentemperatuur, maar dat cijfer verschilt sterk per merk, model en de temperatuur waarbij u het toestel test. Dit zijn indicatieve richtwaarden, geen gegarandeerd rendement voor uw toestel.

Bij strenge vorst daalt dat rendement, en bij sommige toestellen valt de verwarmingscapaciteit dan zelfs gedeeltelijk terug, of schakelt een elektrische bijverwarming in om het verschil op te vangen. Dat noemt men het bivalentiepunt: de buitentemperatuur waaronder het toestel de warmtevraag niet langer alleen aankan. Vraag uw installateur naar de specificaties van het toestel bij lage temperaturen, zeker als u overweegt om airco als hoofdverwarming in te zetten in een streek met koude winters.

Wat kost een airco die ook kan verwarmen?

Wat kost een airco die ook kan verwarmen, hangt sterk af van het vermogen, het merk en vooral het aantal binnenunits dat u nodig hebt. De tabel hieronder geeft indicatieve richtprijzen, volledig geplaatst, louter ter oriëntatie: vraag steeds een offerte op maat voor een concreet cijfer voor uw woning.

Deze richtprijzen zijn indicatief en schommelen naargelang:

• het vermogen in kW dat uw woning nodig heeft;
• het merk en de kwaliteit van het toestel;
• het aantal binnenunits en de lengte van de koelleidingen tussen binnen- en buitenunit;
• de complexiteit van de plaatsing, bijvoorbeeld de locatie van de buitenunit of nodige elektrische aanpassingen.

Wat een airco die ook kan verwarmen precies kost voor uw woning, weet u pas na een plaatsbezoek, waarbij de installateur ook meteen de zomerse koelbehoefte van diezelfde ruimtes meeneemt.

Airco of aardgas: wat is goedkoper?

Of verwarmen met airco goedkoper is dan aardgas, hangt af van drie factoren die voortdurend veranderen: de actuele elektriciteitsprijs per kWh, de actuele gasprijs per kWh, en het rendement van beide toestellen. Bij een airco deelt u de elektriciteitsprijs door de SCOP, bij een cv-ketel op aardgas deelt u de gasprijs door het rendement van de ketel, doorgaans dicht bij 1 voor een moderne condensatieketel, en merkbaar lager voor een oudere ketel zonder condensatietechniek. Als vuistregel: bij een SCOP van 3 valt verwarmen met airco per kWh warmte voordeliger uit zolang een kWh elektriciteit niet meer dan ongeveer drie keer zo duur is als een kWh aardgas. Die verhouding verschilt van moment tot moment, van leverancier tot leverancier en van contract tot contract, dus reken ze na met uw eigen tarieven.

Wilt u dat voor uw eigen situatie concreet maken? Gebruik onze prijscalculator voor warmtepompen om een indicatie te krijgen van de nettokost na premie, en vergelijk die met uw huidige energiefactuur voor aardgas.

Airco als hoofdverwarming: wanneer kan dat?

Airco als hoofdverwarming is geen alles-of-niets-verhaal: het hangt af van uw woning, uw comfortverwachtingen en hoeveel binnenunits u wilt plaatsen. In sommige woningen is dat een realistische, betaalbare keuze, in andere blijft airco beter een bijverwarming naast uw bestaande installatie.

Dat kan interessant zijn wanneer uw woning aan een of meer van deze kenmerken beantwoordt:

• een compact appartement of studio met een open of halfopen indeling;
• een goed geïsoleerde, recent gerenoveerde woning met beperkte warmteverliezen;
• een aanbouw, veranda of bijkomende leefruimte die niet op het bestaande verwarmingscircuit is aangesloten;
• een tweede verblijf waar u niet permanent verwarmt.

Een airco is minder geschikt als enige verwarming wanneer:

• uw woning slecht geïsoleerd is en dus een hoge warmtevraag heeft;
• u meerdere gesloten kamers of verdiepingen gelijkmatig wilt verwarmen;
• u geen zichtbare binnenunit in elke leefruimte wilt;
• u ook nood hebt aan sanitair warm water via hetzelfde systeem, wat een lucht-lucht airco niet standaard levert.

Twijfelt u of airco als hoofdverwarming voor uw woning volstaat, of eerder als bijverwarming dienst moet doen? Onze HVAC-specialisten bekijken dat graag samen met u tijdens een plaatsbezoek.

Premies en btw voor een airco die verwarmt

Volgens de officiële voorwaarden van Mijn VerbouwPremie valt een lucht-lucht warmtepomp, in de praktijk dus een airco die ook verwarmt, onder de categorie warmtepomp, naast geothermische toestellen op bodem- of grondwater, lucht-water en hybride lucht-water. Let wel op twee voorwaarden die veel eigenaars verrassen: de lucht-luchtwarmtepomp moet de enige centrale verwarming van uw woning zijn, en uw woning moet volledig fossielvrij zijn op de datum van de aanvraag. Een airco die u als bijverwarming naast uw bestaande gasketel plaatst, komt dus niet in aanmerking. Daarnaast moet het toestel minstens het Europese productlabel A+ halen voor verwarming, en ligt het premiebedrag voor een lucht-luchtwarmtepomp een pak lager dan voor een lucht-waterwarmtepomp: enkele honderden euro's tegenover enkele duizenden euro's, afhankelijk van uw inkomenscategorie. Die voorwaarden en bedragen wijzigen geregeld, dus controleer ze op vlaanderen.be voor u iets beslist, of lees de premiepagina voor warmtepompen op onze eigen site voor meer uitleg over de aanvraag. Houd er ook rekening mee dat u doorgaans documenten van uw installateur nodig hebt: de exacte vereisten leest u op de aanvraagpagina zelf.

Voor de plaatsing kan mogelijk ook het verlaagd btw-tarief van 6% gelden in plaats van 21%. Volgens de voorwaarden van FOD Financiën moet uw woning daarvoor onder meer ouder zijn dan tien jaar, naast een reeks andere federale voorwaarden. Dat verlaagde tarief geldt niet langer voor verwarmingsinstallaties op fossiele brandstof, maar een airco werkt op elektriciteit. Omdat btw-wetgeving federale materie is en de tarieven de laatste jaren meermaals gewijzigd zijn, checkt u die voorwaarden best nog eens na voor u een factuur laat opmaken.

Airco, warmtepomp of toch een cv-ketel?

Een airco die ook verwarmt, is een toegankelijke en relatief betaalbare eerste stap: u koelt in de zomer, u verwarmt gericht in de winter, en u vermijdt voorlopig een grote ingreep aan uw verwarmingscircuit. Wilt u op termijn uw volledige aardgasverwarming vervangen, dan is een volwaardige lucht-water warmtepomp op uw radiatoren of vloerverwarming meestal de logischere keuze, of een hybride warmtepomp die uw bestaande cv-ketel als back-up behoudt op de koudste dagen. Twijfelt u tussen beide paden? Lees ons artikel over warmtepomp versus cv-ketel voor een uitgebreidere vergelijking.

Onze HVAC-specialisten denken graag met u mee over de juiste combinatie voor uw woning, of dat nu een airco als bijverwarming is, airco als hoofdverwarming voor een deel van de woning, of een volledige overstap naar een warmtepomp.