Wat zijn elastische voegwerken?
Elastische voegwerken zijn flexibele voegen die bewegingen opvangen tussen materialen of bouwdelen die niet star met mortel verbonden mogen worden. In plaats van een stijve mortelvoeg gebruikt de vakman hier een blijvend elastische kit of een voegband, die meebeweegt zonder te scheuren.
Bij voegwerken en gevel hervoegen kijkt Bouw Vlaanderen niet alleen naar de klassieke mortelvoegen tussen de bakstenen, maar ook naar deze bijzondere voegen. Een verharde of verkeerd gekozen elastische voeg is namelijk een veelvoorkomende oorzaak van vochtinsijpeling.
Het verschil met een gewone voeg zit in de beweeglijkheid: mortel is star en breekt bij te veel spanning, terwijl een elastische voeg juist ontworpen is om te rekken en weer samen te trekken.
Waarom kan een gevel niet overal met mortel gevoegd worden?
Een gevel zet lichtjes uit en krimpt door temperatuurschommelingen, en verschillende materialen doen dat niet in dezelfde mate. Een raamkader van pvc of aluminium beweegt anders dan het metselwerk eromheen, en een betonnen latei zet anders uit dan baksteen.
Wordt zo'n overgang toch met stijve mortel gevoegd, dan ontstaat op termijn een haarscheur. Via die scheur dringt regenwater binnen, en bij vorst kan het water de scheur verder opendrukken, waardoor een klein probleem elke winter opnieuw groeit.
Ook bij lange, ononderbroken gevelvlakken bouwt spanning op. Daarom voorziet men op regelmatige afstand een dilatatievoeg: een bewuste onderbreking in het metselwerk die met een elastische voeg wordt afgewerkt in plaats van met mortel. Ook een aanbouw tegen een bestaande gevel vraagt zo'n elastische aansluiting, want de fundering van het nieuwe bouwdeel zet niet op dezelfde manier of hetzelfde moment als de bestaande fundering.
Welke soorten kit en voegband gebruikt men?
Voor elastische voegwerken bestaan verschillende materialen, elk met eigen sterktes.
- Siliconenkit: goed bestand tegen weersinvloeden en UV, veelgebruikt rond ramen en deuren, maar hecht niet altijd even goed op poreuze ondergrond zoals baksteen.
- MS-polymeerkit: overschilderbaar en hecht op zowel baksteen, beton als hout, daarom vaak de keuze bij gemengde materialen.
- Polyurethaankit: sterk en duurzaam, geschikt voor dilatatievoegen die stevig belast worden.
- Voegband: een voorgevormde, samendrukbare band die na plaatsing uitzet in de voeg, gebruikt bij bredere naden of waar een egale afwerking gewenst is.
De keuze hangt af van de ondergrond, de breedte van de voeg en de mate van beweging die opgevangen moet worden. Bouw Vlaanderen adviseert per situatie welk materiaal het meest geschikt is.
Waar past men elastische voegwerken toe?
Elastische voegen komen op verschillende plaatsen in en rond de gevel voor.
- Rond raam en deurkaders: de overgang tussen schrijnwerk en metselwerk, waar het meeste beweging optreedt.
- Dilatatievoegen in lange gevels: bewuste onderbrekingen die spanning opvangen bij uitzetting en krimp.
- Aansluiting tussen gevel en dak: waar twee bouwdelen met een verschillende beweging samenkomen.
- Overgangen tussen materialen: bijvoorbeeld waar een betonnen latei of kolom aan baksteen grenst, of bij een aanbouw tegen een bestaande gevel.
- Boven en onder een raamdorpel: waar het schrijnwerk uitzet bij warmte en het metselwerk daar niet in dezelfde mate in meegaat.
Ontbreekt een elastische voeg op zo'n plaats, dan is een scheur op termijn vaak een kwestie van tijd, ongeacht hoe zorgvuldig de rest van het metselwerk is uitgevoerd. Precies daarom neemt Bouw Vlaanderen deze detailpunten standaard mee bij elke gevelrenovatie, ook wanneer de rest van de gevel enkel gereinigd of hervoegd wordt.
Hoe lang gaat een elastische voeg mee?
Een elastische voeg gaat niet levenslang mee. Zon, regen en temperatuurschommelingen tasten de kit of de voegband na verloop van tijd aan: het materiaal verhardt, verliest zijn elasticiteit of trekt los van de rand.
Zodra een voeg hard aanvoelt, loslaat of scheurtjes vertoont, is vervanging aan de orde. Wacht u te lang, dan verliest de voeg haar functie en kan er weer vocht binnendringen op net die plaatsen waar u dat wilde vermijden.
Hoe lang een elastische voeg precies meegaat, hangt sterk af van het gekozen materiaal, de oriëntatie van de gevel en de blootstelling aan zon en regen.
Kunt u een elastische voeg zelf vervangen?
Een kleine, goed bereikbare voeg overspuiten met een tube kit uit de winkel lijkt eenvoudig, maar het resultaat houdt zelden lang stand zonder de juiste voorbereiding. De oude kit moet volledig verwijderd worden, de ondergrond moet droog en stofvrij zijn, en de nieuwe kit moet in de juiste hoeveelheid en diepte aangebracht worden.
Bij een dilatatievoeg in een gevel op hoogte komt daar nog de veiligheid van het werken op stelling of ladder bij, en de keuze van het juiste materiaal voor de belasting die de voeg moet opvangen. Een voegprofiel dat te ondiep of met de verkeerde kit is aangebracht, laat na verloop van tijd sneller opnieuw los dan een correct uitgevoerde voeg.
Voor een enkele voeg binnen handbereik kan een eigenaar dit zelf proberen, maar voor gevelbrede dilatatievoegen of moeilijk bereikbare plaatsen schakelt u best een vakman in. Vraag een offerte aan en Bouw Vlaanderen bekijkt welke voegen in uw gevel aandacht nodig hebben.