Wat doet een omvormer bij zonnepanelen?
De omvormer is het toestel dat de gelijkstroom van uw zonnepanelen omzet naar wisselstroom, de stroom die uw huishoudtoestellen en het elektriciteitsnet gebruiken. Zonder omvormer levert een installatie zonnepanelen dus geen bruikbare stroom, hoe goed de panelen ook liggen. Bij zonnepanelen op maat van Bouw Vlaanderen wordt de omvormer standaard mee opgenomen in het ontwerp van uw installatie, afgestemd op uw dak en uw verbruik.
Naast het omzetten van de stroom bewaakt de omvormer ook de veiligheid van de installatie: hij schakelt zichzelf uit bij een stroomonderbreking op het net, zodat er geen spanning op de lijn blijft staan tijdens een herstelling. Ook de meeste monitoring, de app waarmee u uw productie en verbruik opvolgt, loopt via de omvormer. Een instapinstallatie van 3 kWp, omvormer en basisbekabeling inbegrepen, start indicatief vanaf € 4.200.
De omvormer wordt meestal in de garage, de berging of de technische ruimte gemonteerd, op een plaats die droog is en voldoende verlucht. De positie beïnvloedt de levensduur van het toestel: een omvormer die te warm staat, verouderdt sneller dan een omvormer op een koele, goed verluchte plek.
De keuze van de omvormer heeft ook een directe invloed op wat u dagelijks van uw installatie ziet. De bijhorende app toont niet alleen de actuele productie, maar meestal ook het eigen verbruik, de teruglevering aan het net en een overzicht per dag, maand of jaar. Zo krijgt u een concreet beeld van hoe uw installatie presteert, in plaats van enkel de jaarafrekening af te wachten.
Voor de digitale meter en de netbeheerder is de omvormer bovendien het aanspreekpunt van uw installatie: hij levert de gegevens die nodig zijn voor de aanmelding en, waar van toepassing, voor de opvolging van uw productie en teruglevering. Een correct aangemelde en goed werkende omvormer voorkomt discussies achteraf over uw productiecijfers.
String-omvormer, hybride omvormer of micro-omvormers: de verschillen
Er bestaan drie hoofdtypes omvormers, elk met een eigen toepassing.
- String-omvormer: het meest gebruikte type. Eén centrale omvormer verbindt alle panelen in een of meerdere reeksen, ook wel strings genoemd. Eenvoudig, betaalbaar en geschikt voor de meeste daken zonder veel schaduw.
- Hybride omvormer: een omvormer die naast de panelen ook een thuisbatterij kan aansturen. Wie vandaag nog geen batterij plaatst, maar dat later overweegt, kiest vaak toch voor dit type, zodat de batterij achteraf eenvoudig kan worden bijgeplaatst.
- Micro-omvormers: een kleine omvormer per paneel of per klein groepje panelen, in plaats van één centrale omvormer. Nuttig bij een dak met meerdere oriëntaties of gedeeltelijke schaduw, omdat elk paneel dan onafhankelijk van de andere blijft presteren.
Optimizers vormen een tussenoplossing: geen volledige micro-omvormer per paneel, maar een klein sturingskastje dat de opbrengst per paneel optimaliseert, gecombineerd met een centrale string-omvormer. Deze combinatie kost doorgaans minder dan volledige micro-omvormers, met toch een groot deel van het voordeel bij gedeeltelijke schaduw.
Welk type het meest geschikt is, hangt sterk af van uw dak. Een eenvoudig zadeldak zonder schaduw, met alle panelen op één zijde, volstaat meestal met een string-omvormer. Ligt een deel van de panelen op het oosten en een deel op het westen, of valt er 's ochtends of 's avonds schaduw van een schoorsteen of een boom op een deel van het dak, dan wegen micro-omvormers of optimizers hun meerprijs vaak wel goed.
Hoe kiest u het juiste vermogen voor uw omvormer?
Het vermogen van de omvormer wordt afgestemd op het totale vermogen van uw panelen, uitgedrukt in kWp. Een omvormer met een te laag vermogen beperkt de opbrengst op zonnige dagen, een omvormer met een te hoog vermogen brengt onnodige meerkost met zich mee zonder extra opbrengst.
In de praktijk kiest men het omvormervermogen vaak licht onder het piekvermogen van de panelen, omdat panelen zelden hun volledige piekvermogen tegelijk halen. Bouw Vlaanderen berekent deze verhouding per project, op basis van de oriëntatie van uw dak en het aantal panelen per string.
Plant u binnen enkele jaren een uitbreiding, bijvoorbeeld omdat u overschakelt op een warmtepomp of een laadpaal plaatst? Lees dan zeker hoe een warmtepomp werkt en bespreek die plannen meteen bij de keuze van uw omvormer, zodat het toestel voldoende marge heeft om extra panelen aan te sturen zonder dat u de omvormer moet vervangen.
Ook het aantal en de opstelling van de strings spelen mee. Panelen op verschillende dakvlakken worden bij voorkeur op een aparte string of een aparte omvormeringang aangesloten, zodat de opbrengst van de ene zijde niet wordt afgeremd door een minder gunstige oriëntatie van de andere zijde. Bouw Vlaanderen bepaalt deze indeling samen met u bij de opmeting van uw dak.
Waarom de omvormer bepaalt of u later een batterij kan bijplaatsen
Wilt u vandaag of later een thuisbatterij toevoegen, dan bepaalt het type omvormer hoeveel werk dat vraagt. Bij een hybride omvormer wordt de batterij rechtstreeks op dezelfde omvormer aangesloten, wat de installatie eenvoudiger en vaak voordeliger maakt. Bij een gewone string-omvormer heeft u voor een batterij een apart, zogenaamd AC-gekoppeld batterijsysteem nodig, met een eigen kleine omvormer voor de batterij.
Wie vandaag een installatie laat plaatsen zonder batterij, maar een latere uitbreiding niet uitsluit, kiest daarom vaak toch voor een hybride omvormer. De meerprijs bij de eerste plaatsing weegt dan vaak op tegen de besparing en het gemak bij een latere uitbreiding met een batterij.
Ook het merk en het model van de omvormer spelen mee: niet elke batterij is compatibel met elke omvormer. Bespreek daarom bij de plaatsing meteen of u een uitbreiding met een batterij overweegt, zodat de gekozen omvormer daarmee rekening houdt.
Overweegt u een thuisbatterij, denk dan niet enkel aan de capaciteit in kWh, maar ook aan hoe die batterij op uw omvormer wordt aangesloten. Een verkeerde combinatie van batterij en omvormer kan de werking beperken of extra kosten voor bijkomende apparatuur met zich meebrengen.
Hoe lang gaat een omvormer mee en wanneer vervangt u hem?
Een omvormer gaat doorgaans minder lang mee dan de zonnepanelen zelf en moet op termijn worden vervangen. Vraag bij de plaatsing altijd naar de garantietermijn van de omvormer, en naar wat die garantie precies dekt bij een defect of een storing. Bewaar de aankoopgegevens en het serienummer van het toestel goed: u heeft ze nodig zodra u ooit een beroep doet op de garantie.
Onderhoud aan de omvormer blijft beperkt: hou de ventilatieopeningen vrij van stof, controleer regelmatig de app op foutmeldingen en laat een storing altijd door een vakman nakijken. Zelf sleutelen aan de omvormer is af te raden: er staat spanning op tot de aansluiting volledig is uitgeschakeld.
Merkt u dat de app plots minder productie toont dan normaal voor het seizoen, of geeft de omvormer een foutcode weer, wacht dan niet te lang met een controle. Een tijdig opgespoorde storing is doorgaans eenvoudiger en goedkoper op te lossen dan een defect dat lang onopgemerkt blijft.
Advies op maat: welke omvormer past bij uw installatie?
Het juiste type en vermogen omvormer hangt af van uw dak, uw panelen en uw plannen, zoals een toekomstige batterij, warmtepomp of laadpaal. Bouw Vlaanderen adviseert u hierover bij het ontwerp van uw installatie, zodat de omvormer vandaag past en morgen nog voldoende marge biedt.
Vraag een offerte aan en bespreek met een energiespecialist welke omvormer het best bij uw situatie past.
Bij de opmeting overloopt Bouw Vlaanderen samen met u het aantal panelen, de oriëntatie van uw dak, uw huidige verbruik en uw plannen voor de komende jaren. Op basis daarvan krijgt u een concreet voorstel met het type omvormer, het vermogen en de bijhorende richtprijs, in plaats van een standaardoplossing die niet is afgestemd op uw woning.